Ik hoorde voor het eerst over de uitspraak van het Supreme Court, die ook wel bekend staat als the Paramount Case of the Paramount Decree, tijdens mijn studententijd. Toen dook ik namelijk voor de eerste keer echt in de geschiedenis van machtige studio's als Warner Brothers, Universal, RKO, MGM en United Artists, studio's die mij in de loop der jaren al zoveel goede films hadden voorgeschoteld. Ik leerde nieuwe dingen over de gouden eeuw van Hollywood, waar ik tot op dat moment slechts terloops van had gehoord. Dingen die mij deden begrijpen waarom de filmindustrie werkt zoals die werkt. Het was de tijd dat ik vertrouwd raakte met namen als Louis B. Mayer, Jack Warner, Daryl Zanuck, Carl Laemmle en Adolph Zucker. Machtige mannen die ieder op hun eigen manier leidinggaven aan een Hollywoodstudio.
Over de ondergang van het bekende studiosysteem, mede als gevolg van die uitspraak door het Amerikaanse Hooggerechtshof, is veel geschreven. Het leidde een periode van grote veranderingen in die uiteindelijk zouden resulteren in wat sommigen wel de tweede gouden eeuw van de Amerikaanse film noemen: de jaren 60 en 70. Maar het begon dus met het afbreken van de hegemonie van de supermachtige studio's, met bioscoopketens die in andere handen kwamen en met de wederopstanding van onafhankelijke bioscoopondernemers.
Foto emitea via Pixabay, Creative Commons
Waarom die historische context in het hier en nu zo relevant is? Eind vorig jaar maakt het Amerikaanse ministerie van justitie bekend dat het eigenlijk wel af wil van die 72 jaar oude Paramount-bepaling. De filmindustrie is volgens het departement inmiddels zo is veranderd dat het niet langer nodig is dat de overheid de sector allerlei marktregulerende bepalingen oplegt. Om iedereen aan de nieuwe omstandigheden te laten wennen zou er een transitieperiode van twee jaar moeten gelden.
Was deze opvallende koerswijziging het gevolg van een krachtige lobby door de nog immer machtige filmstudio's? Niet voor zover blijkt uit openbare stukken. Juristen van de studio's die destijds bij uitspraak betrokken waren, waaronder Paramount, MGM/UA en Columbia, lieten in individuele verklaringen weten het plan van justitie niet echt te steunen, maar er ook niet echt tegen te zijn, aldus de Amerikaanse entertainmentwebsite Deadline. Over politieke correctheid gesproken.
Waarom dit alles juist nu zo interessant is, is omdat ook het Amerikaanse ministerie van justitie in december niet kon vermoeden dat de wereld er in april 2020 opeens zo drastisch anders uit zou komen te zien.
Als gevolg van de coronacrisis zijn de aandeelkoersen van grote Amerikaanse bioscoopketens als AMC, Regal (in handen van het eveneens gekelderde Britse Cineworld) en Cinemark Theaters flink onderuitgegaan. AMC Theaters - een keten met meer dan 1.000 bioscooplocaties en meer dan 11.000 bioscoopschermen - was op 7 april nog maar 385 miljoen dollar waard op de Amerikaanse beurs, een derde van de waarde van het bedrijf zes maanden terug.
Zijn de Amerikaanse bioscopen daarmee nu opeens overnamekandidaten geworden voor studio's? Dat is de vraag want ook de moedermaatschappijen van die studio's waaronder Comcast (Universal), AT&T (WarnerMedia) en The Walt Disney Company hebben tenslotte ook een flinke koersdaling te verwerken gekregen. Al was die daling wel minder fors dat wat de eigenaren van de bioscoopketens te verduren hebben gekregen.
Mochten Warner, Universal of Disney de gelegenheid voorbij zouden laten gaan, bijvoorbeeld omdat hun eigen streamingdiensten HBO MAX, Peacock en Disney+ nu de aandacht opeisen, waarom zou het dan niet Netflix, het nieuwste lid van de machtige Motion Picture Association of America (MPAA), kunnen zijn dat kans ziet om een bioscoopketen te kopen? En daarmee gelijk voor eens en altijd af te rekenen met de hele windowdiscussie? De beurskoers van Netflix is de afgelopen zes maanden gestegen van 275 dollar naar 380 dollar! Waarmee het bedrijf van CEO Reed Hastings inmiddels wel 165,4 miljard dollar waard is.
Een andere vraag die zich aandient is of studio's op dit moment überhaupt wel behoefte hebben om bioscopen te kopen. Misschien is het antwoord op die vraag wel te vinden in het interessante interview dat Deadline had met historicus William Mann. Hij legt daarin haarfijn uit hoe de uitbraak van de Spaanse griep in 1918 het hele film- en bioscooplandschap in Amerika - en uiteindelijk de hele filmindustrie - drastisch deed veranderen. Mede omdat ene Adolph Zucker, founding father van filmstudio Paramount met het kopen en bouwen van bioscopen zijn kans schoon zag toen bioscopen voor langere tijd hun deuren moesten sluiten...
