Bioscopen worden geëxploiteerd door bedrijven met een winstoogmerk; filmtheaters maken ook graag omzet, maar hebben subsidie nodig om ook die films te kunnen vertonen die anders niet in theaters te zien zouden zijn. Op zich helder.
Maar wat is dan het verschil tussen een filmtheater en een filmhuis? En waarin is een arthouse dan weer anders dan een filmtheater? Of is dat gewoon allemaal hetzelfde? En is het een kwestie van welke naam je het beestje geeft? En geldt dat dan soms ook bij de typeringen megabioscoop en multiplex? Die worden tenslotte helemaal lukraak door elkaar heen gebruikt.
Voor mij zijn het aparte categorieën.
Ik spreek van een filmtheater als het theater in kwestie niet alleen subsidie ontvangt (van een gemeente, een provincie of een andere overheidsinstelling) om z'n culturele taak te vervullen, maar daarnaast ook elke dag films vertoont.
Filmhuizen daarentegen vertonen films niet op dagelijkse basis. Zij doen dat een aantal keren per week of per maand. Schouwburgen die ook films vertonen vallen wat mij betreft dus in die categorie.
Met de traditionele arthouses stappen we uit de hoek van de subsidie en gaan we naar de ondernemers die met film vertonen winst willen maken. Maar die zich prettig voelen dat te doen in een bepaalde entourage en met een bepaald soort films. De een noemt dat arthousefilms, de ander zegt kwaliteitfilms, kunstzinnige films of de betere film. En dan hebben we tegenwoordig ook de zogeheten 'crossovers': films die zowel in bioscopen als in filmtheaters kunnen draaien. Ja, hier wordt het wat diffuser. Films laten zich tenslotte niet altijd zo gemakkelijk in een hokje stoppen. En filmtheaters en filmhuizen vertonen die films ook.
Het verschil tussen multiplexen en megabioscopen zit 'm wat mij betreft ergens anders in. Multiplexen zijn bioscopen met minimaal zes zalen (je kunt de grens ook bij acht leggen) en maximaal vijftien zalen. Heeft een filmcomplex zestien zalen of meer dan spreek je pas van een megabioscoop.
Dat laatste onderscheid - op basis van het aantal zalen - is ooit voorgesteld door MEDIA Salles op basis van een studie van London Economics. En daar heb ik mij eigenlijk altijd wel in vinden. Want als je puur naar elke andere vorm van onderscheid tussen grote complexen kijkt (ik noem doekgrootte, stadium seating, afstand tussen de rijen, geluid- en projectietechniek), dan is dat verschil tussen het multiplex en de megabioscoop niet wezenlijk. Ik vind gewoon dat je een bioscoop met acht zalen geen megabioscoop kunt noemen.
Eentje ben ik er nog vergeten. Het bioscoopcomplex met maximaal vijf zalen. Dat is dus gewoon een bioscoop.
Waarom die indeling? Omdat het heel verhelderend werkt en je weet waar je het over hebt.
Nu kan ik heel rigide aan deze indeling gaan vasthouden, maar ik merk dat de verschillen aan het vervagen zijn en snap dat ook wel. Films die je voorheen alleen in bioscopen verwachtte draaien nu ook in filmtheaters. En films die je doorgaans eerder associeerde met het publiek dat je vaak tegenkomt in filmtheaters zijn nu ook te zien in bioscopen.
Neem Rogue One: A Star Wars Story. Draaide gewoon in KINO in Rotterdam wat volgens mij een arthouse is. Fifty Shades Darker? Krijgt gewoon een voorpremière in De Filmhallen in Amsterdam, wat volgens mij ook een arthouse is. En Filmhuis Zevenaar? Daar vertoont men gewoon Soof 2. Pathé heeft met PAC ondertussen een eigen label gecreëerd om 'crossover films' als Jackie, L'Avenir, Juste La Fin du Monde en Hidden Figures onderdak te bieden. En daarnaast bieden bioscopen vandaag de dag opera's aan waarmee ze een publiek bedienen waarvan we vijftien jaar geleden dachten het niet tegen te zullen komen in de bioscoop. Laat me duidelijk zijn. Ik zeg dus niet dat die filmvertoners dat niet moeten doen. Ze moeten datgene doen waarmee zij hun publiek willen bedienen.
Dat grenzen vervagen wil niet zeggen dat het op den duur allemaal hetzelfde wordt. Nee. Dat gaat zeker niet gebeuren. Gelukkig maar want de diversiteit die we in Nederland kennen moeten we koesteren. Maar dat het aanbod weer onderwerp van discussie wordt als het filmbezoek gedurende een bepaalde periode afneemt, dat weet ik vrij zeker. Zover is het voorlopig nog niet.
Foto Pathé Tuschinski © Pathé
